VIỆT NAM CẦN PHẢI CÓ MỘT NỀN GIÁO DỤC "KHÔNG NÓI LÁO".!

Trong buổi thảo luận ở hội trường sáng ngày 30-05-2019 trong khuôn khổ Kỳ họp thứ bảy (Quốc hội khóa XIV) nhiều đại biểu bày tỏ sự lo ngại về những cải tổ trong giáo dục chưa đạt được những hiệu quả, người dân mất niềm tin vào hệ thống giáo dục của nhà nước.

Ông Nguyễn Lân Hiểu, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang đã phát biểu:
“Đúng làm sao được khi mà 100% học sinh trong lớp đều đạt loại giỏi. Trong phiên thảo luận về giáo dục, chúng ta đã dành nhiều thời gian để bàn về triết lý giáo dục. Nhưng theo tôi, trước mắt chúng ta cần xây dựng một nền giáo dục không nói dối. Không nên kỳ vọng vào một sản phẩm giáo dục hoàn hảo nếu chúng ta chấp nhận sự dối trá ngay từ khi các con bước vào trường”(1)

Tại hội thảo “Thực trạng văn hóa học đường và nhu cầu giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trung học” tổ chức vào ngày 24-09-2013, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Ngọc Thêm, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Lý luận và Ứng dụng (ĐHQGTP.HCM) đã đưa ra kết quả điều tra: Tỷ lệ học sinh nói dối cha mẹ (2). ở:

- Cấp Tiểu học là 22%.
- Cấp THCS là 50%.
- Cấp THPT là 64%.
- Cấp ĐH, sinh viên là 80%.

Cách nay khoảng 6 năm mà tỷ lệ học sinh nói dối đã ở mức độ như thế thì hiện nay tỷ lệ học sinh nói dối sẽ ở mức độ nào?

Học sinh nói dối là do cách giáo dục của gia đình, học đường
hay xã hội. Trong gia đình cha mẹ nào cũng giáo dục con cái tính ngay thẳng: đói nói đói, no nói no; ghét nói ghét, yêu nói yêu “ Thấy vui muốn cười cứ cười/ Thấy buồn muốn khóc là khóc/ Yêu ai cứ bảo là yêu/ Ghét ai cứ bảo là ghét/ Dù ai ngon ngọt nuông chiều/ Cũng không nói yêu thành ghét/ Dù ai cầm dao dọa giết/ Cũng không nói ghét thành yêu” (Lời mẹ dặn- Phùng Quán).

Gia đình thì dạy như thế nhưng khi đến trường thì nhà trường lại dạy như thế nào?. Chúng ta cùng đọc và suy ngẫm mẩu chuyện “Vì sao con bỏ học?” của tác giả Bút Bi đăng trên báo Tuổi Trẻ ra Thứ tư ngày 12-03-2008 để thấy phương pháp giáo dục dưới mái trường xã hội chủ nghĩa:

“ Con là Nguyễn Văn Tèo. Nay con rấm rứt viết thơ này để bày tỏ nỗi niềm vì sao con nghỉ học, cái việc mà hổm rày người lớn bàn tán tùm lum.
Vì sao con nghỉ học? Mấy cô chú nói đúng rồi đó: Nhà con nghèo, con phải đi làm kiếm ăn; con học yếu, con nản…Nhưng đâu chỉ có vậy. Con nghỉ học còn vì nhiều chuyện phát ớn…
Hồi con học lớp 2, thầy dạy vẽ cho cả lớp chủ đề “Vẽ về quyền thiếu nhi”. Nhà con nghèo, con thèm được ăn no nên con vẽ hai bát cơm to. Thầy nói con vẽ sai, phải vẽ trẻ em vui chơi, có chim bồ câu và trái địa cầu mới đúng. Con bị 1 điểm.
Lên lớp 3, con được dự thi “vở sạch chữ đẹp”. Con mừng lắm nhưng té ra lại khổ cái thân: con không được đưa cuốn vở mình đang học để đi thi mà trường bắt mua một cuốn vở mới, chép lại y chang cuốn vở đã học để đi thi cho nó sạch và đẹp. Con thấy thi thố kiểu này chẳng sạch và đẹp chút nào!
Mới đây trường con có đoàn thanh tra dự giờ. Trường gom hết học sinh xịn nhứt khối về một lớp, tụi con giải toán rẹt rẹt, đọc bài re re làm mấy thầy thanh tra khen quá trời đất! Tụi con mắc cười bể bụng luôn…Và nhiều chuyện nữa mắc cười lắm.
Con kể mấy chuyện này với ngoại. Ngoại buồn lắm. Ngoại nói học hành kiểu đó thì khó thành người. Con sợ quá, chẳng thà con làm con người không biết chữ, chớ biết chữ mà thành con khác thì con không chịu.
Vì vậy mà con nghỉ học!”

Học sinh nào đã từng học dưới mái trường xã hội chủ nghĩa đều biết quá rõ tiết học dự giờ của giáo viên, giống như trình diễn!(3)

Giáo dục theo phương pháp như trong bài viết “Vì sao con bỏ học?” là “phản giáo dục và mất nhân bản” như vậy, thì làm sao các em có thể thành người con ngoan trong gia đình, học sinh chăm và tốt tại học đường, cũng như trở thành công dân hữu ích cho xã hội được.! Với một nền giáo dục phi đạo đức và mất nhân tính như vậy, của nhà nước chẳng hề xấu hổ chút nào vì ngu (CHXHCNVN) chỉ có  thành dã nhân mà thôi!
Thầy cô là những người giúp học sinh rèn các đức tính nhân bản: “ Để Thành Nhân, các em phải được giúp đỡ trong việc luyện các đức tính nhân bản. Ở đây, chúng tôi xin được đặc biệt nhắc đến đức tính ngay thẳng, vì khắp nơi trên thế giới và ngay cả tại Việt Nam thân yêu của chúng ta, người ta ngao ngán vì những chuyện lừa bịp, tham nhũng bất công tràn lan nhan nhản khắp nơi”(3).

Gian dối đã “nhập lý” (lậm vào bên trong, lậm vào xương cốt, giống như bệnh thương hàn nhập lý) vào ngành giáo dục Việt Nam, thay vì thẳng tay loại bỏ gian dối, ngược lại các cơ quan quản lý giáo dục có dấu hiệu bao che.
Theo Luật sư Đặng Đình Mạnh: “Thật không ngờ tình trạng gian lận điểm thi trong giáo dục đã đến mức phổ biến tràn lan, thậm chí xảy ra tại nhiều tỉnh thành trong cùng một thời điểm gây nên sự bất bình, lo lắng rất lớn trong xã hội. Nhưng không dừng ở mức lo lắng, mà công chúng thật sự phẫn nộ khi cơ quan quản lý giáo dục lại có dấu hiệu bao che cho các hành vi sai trái này dưới mỹ từ “nhân văn”( 4)

Chế độ luôn đề cao câu nói của cụ Thân Nhân Trung: “Hiền tài là nguyên khí quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu, rồi xuống thấp”.

Với phương pháp giáo dục phản nhân bản như thế thì làm sao có thể đào tạo ra hiền tài cho đất nước được? Nhìn vào phương pháp giáo dục ấy chúng ta có thể đánh giá nguyên khí quốc gia thịnh hay là suy.

Gian dối và bạo lực là “cặp bài trùng”: “Bạo lực chỉ có thể được che đậy đối với một lời nói dối, và lời nói dối chỉ có thể được duy trì nhờ bạo lực. Ai từng đem bạo lực ra làm cách thức rồi chắc chắn sẽ buộc phải lấy dối trá làm nguyên tắc” (Alesandre Solzhenitsyn).

Phải đoạn tuyệt tức khắc với gian dối thì mới mong: “Xã hội sẽ trong lành, người người sẽ sống trong an bình và tin tưởng nhau, khi lòng con người trong sáng và sống ngay thẳng trung thực. Loại xã hội này hình thành từ trường học, nếu sinh viên, học sinh được dạy dỗ”(5)

---

  Chú thích:
     1-https://nongnghiep.vn/can-xay-dung-mot-nen-giao-duc-khong-noi-doi-post242510.html
   2- www.nguoiduatin.vn/ti-le-hoc-sinh-noi-doi-tang-dan-theo-tuoi-a106618.html
   3- Bài viết “Dự giờ như trình diễn!” https://thanhnien.vn/giao-duc/du-gio-nhu-trinh-dien-1012860.html
  4,6 “ Thư gửi anh chị em giáo chức Công giáo nhân ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11/2016” của Giám mục Giuse Đinh Đức Đạo.
  5- Bài viết “ Không công bố danh tánh các thí sinh gian lận thi cử: Nhân văn hay bao che?” https://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/question-about-fraud-exam-scores-in-vietnam-03252019174508.html

HIỆP ĐỊNH ĐÌNH CHIẾN KẾT THÚC CHIẾN TRANH TRIỀU TIÊN.

 

Ngày 27-07-1953, sau ba năm chiến tranh đẫm máu và thù địch, Mỹ, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, cùng với hai miền Triều Tiên đã đồng ý đình chiến, chấm dứt Chiến tranh Triều Tiên. Hiệp định đình chiến đã chấm dứt "thử nghiệm đầu tiên của Mỹ" về khái niệm "chiến tranh hạn chế" (limited war) trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Chiến tranh Triều Tiên nổ ra vào ngày 25-08-1950, khi Bắc Hàn xâm chiếm Nam Hàn. Gần như ngay lập tức, Mỹ đã thông qua một nghị quyết của Liên Hiệp Quốc, kêu gọi bảo vệ quân sự để giúp Nam Hàn chống lại sự xâm lược của Bắc Hàn. Trong vòng vài ngày, các lực lượng trên bộ, trên không và trên biển của Mỹ bước chân vào trận chiến.

Sự can thiệp của Mỹ đã làm thay đổi thế trận, và chẳng mấy chốc, các lực lượng của Mỹ và Nam Hàn đã đẩy lui quân Bắc Hàn và hướng về biên giới với Trung Quốc. Tháng 11 và 12 năm 1951, hàng trăm ngàn lính Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã bắt đầu các cuộc tấn công chống lại lực lượng Mỹ – Nam Hàn. Cuối cùng tình hình sa lầy thành một cuộc chiến tranh tiêu hao.

Trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 1952, ứng viên Cộng hòa Dwight D. Eisenhower đã chỉ trích mạnh mẽ cách Tổng thống Harry S. Truman xử lý cuộc chiến. Sau chiến thắng của mình, Eisenhower đã thực hiện đúng lời hứa “đi tới bán đảo Triều Tiên.” Chuyến đi này làm cho ông tin rằng cần phải có một điều gì đó mới mẻ để phá vỡ bế tắc ngoại giao tại các cuộc hòa đàm vốn đã bắt đầu vào tháng 07-1951.

Eisenhower bắt đầu công khai gợi ý rằng nước Mỹ có thể XỬ DỤNG kho vũ khí hạt nhân của mình để phá vỡ bế tắc quân sự ở Triều Tiên. Ông cho phép chính phủ Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) bắt đầu các cuộc không kích nhắm vào Trung Cộng với mục đích quấy rối. Tổng thống cũng gây áp lực buộc đồng minh Nam Hàn từ bỏ một số yêu cầu của mình nhằm đẩy nhanh tiến trình hòa bình.

Dù không rõ lời đe dọa tấn công hạt nhân của Eisenhower có thực sự giúp ích hay không, nhưng vào tháng 07-1953, tất cả các bên liên quan đến xung đột đã sẵn sàng ký một thỏa thuận đình chiến. Hiệp định đình chiến, được ký ngày 27-07-1953, đã thành lập một ủy ban gồm đại diện từ các nước trung lập để quyết định số phận của hàng ngàn tù nhân chiến tranh ở cả hai phia. Cuối cùng, người ta đã thống nhất rằng tù binh có thể tự quyết định số phận của họ, ở lại nơi họ đang ở hoặc trở về quê hương.

Một biên giới mới giữa hai miền Nam – Bắc cũng đã được vạch ra, điều này đã cho Nam Hàn thêm một phần lãnh thổ và phi quân sự hóa khu vực giữa hai quốc gia. Cuộc chiến đã lấy đi sinh mạng của hàng triệu người hai miền Triều Tiên và Trung Cộng, cũng như hơn 50.000 người Mỹ. Đó là một cuộc chiến gây nản lòng cho người Mỹ, những người đã quen với việc bắt kẻ thù đầu hàng vô điều kiện.

Nhiều người trong chúng ta cũng không thể hiểu tại sao Mỹ không mở rộng chiến tranh sang Tàu Cộng hoặc XỬ DỤNG kho vũ khí hạt nhân của mình. Tuy nhiên, các quan chức chính phủ Mỹ nhận thức rõ, những hành động như vậy có thể đã dẫn đến Thế chiến III.

LỜI BÀN: QUYỀN LỢI CỦA MỸ TRÊN HẾT.
- Tiêu diệt BH trong thập niên 50 không có lợi cho Chú Sam (Mỹ).
- Bán đứng VNCH trong thập 70 đã đem lại nhiều lợi ích cho Mỹ và các nước phương Tây.

27071953 - 27072019

"THÂM CUNG BÍ SỬ" VÀ HẬU TRƯỜNG SÂN KHẤU CỦA CÁI CHẾT KIM JONG NAM.

 

Các nhận định thông thường lập luận rằng các đặc vụ Bắc Hàn đứng đằng sau vụ sát hại Kim Jong Nam ở Malaysia. Giả thuyết hiện hành cho rằng vụ ám sát là một hành động của chính phủ BH. Từ đó cho phép chúng ta đưa ra một giả thuyết khác, mà lập luận rằng Nhà lãnh đạo tối cao Kim Jong Un có thể không phải là người chịu trách nhiệm, mà thay vào đó có thể chỉ là một “nạn nhân” của cuộc tấn công khác mà thôi.!

Hãy tưởng tượng rằng một nhóm các quan chức tình báo cấp cao của Triều Tiên không ưa thích gì Kim Jong Un và cảm thấy bị đe dọa. Họ cũng có thể cảm thấy rằng Kim Jong Un đang phản bội “sự nghiệp xã hội chủ nghĩa” bằng cách thị trường hóa nền kinh tế, ảnh hưởng tới lợi ích của tầng lớp “quý tộc” cai trị. và làm tổn hại đất nước bằng cách kích động kẻ thù và các đồng minh của họ. (Những động cơ ý thức hệ này không nhất thiết phải là một phần của giả thuyết, mà chỉ một khả năng để giải thích cho việc tại sao “giới quý tộc” lại có thể nổi loạn chống lại “nhà vua” của mình).

Là các quan chức tình báo, họ có thể âm mưu và hành động mà không bị phát hiện. Lùi lại nhiều năm về trước, ta sẽ cho là ngu ngơ, ngốc nghếch và chế giễu "ý kiến" ​​cho rằng sự đối lập với tổ chức bí mật mà có thể tồn tại được ở Bình Nhưỡng hay sao? Nhưng ở thời gian hiện nay đã có nhiều thay đổi từ trong thâm cung, hơn nữa Kim Jong Un đã tạo ra rất nhiều "tình cảm tiêu cực" trong giai cấp cầm quyền hiện tại.

 

Liệu nhóm này có tạo nên một sự kiện gây sự chú ý cao độ, để khiến Kim Jong Un phải chịu sức ép từ các lực lượng trong và ngoài nước không?

- Trong nước, ông ta có thể chịu áp lực từ “bộ máy cán bộ” và người dân bởi vì ông ta đã giết chết một nhân vật tên tuổi không thể chạm đến, một hậu duệ trực tiếp là “dòng giỏi Paektusan” của Kim Il Sung (Kim Nhật Thành) đồng thời là anh trai của ông ta, một điều cấm kỵ theo truyền thống lễ giáo của xứ sở Cao Ly.

- Bên ngoài, Kim Jong Un sẽ bị lên án như một kẻ khủng bố và một tên tội phạm trong mắt không chỉ của các kẻ thù, mà còn của các quốc gia tài trợ và bạn hữu (nếu thực sự có). Trong suốt quãng đời còn lại của mình, Kim Jong Un sẽ là một kẻ bị bỏ rơi và không một nhà lãnh đạo thế giới nào dám bắt tay ông ta nữa.

Một kế hoạch như vậy sẽ dễ thực hiện. Nó có thể diễn ra theo một mệnh lệnh hiện hữu, trong đó kêu gọi loại bỏ Kim Jong Nam, một mệnh lệnh có thể đã được ban hành vào đầu nhiệm kỳ của Kim Jong Un khi ông ta lo sợ sự tranh giành quyền lực từ một đối thủ được Trung Quốc hậu thuẫn. Việc Kim Jong Nam cam kết trung thành (với chế độ) và không còn dính líu đến chính trị nữa cũng không tạo ra sự khác biệt nào đối với những kẻ sắp đặt sẵn những âm mưu.

Các đặc vụ ngoài hiện trường sẽ không phải nghĩ đến những điều như vậy. Được giao phó một nhiệm vụ bởi các chỉ huy, mà các chỉ thị của họ được dựa trên “Mệnh lệnh tối cao” (sự tồn tại của mệnh lệnh đó có thể đã được họ biết đến), họ đi đến Malaysia và thuê một vài người phun một thứ hóa chất vào mặt một người lạ mặt. Những hướng dẫn như vậy không đòi hỏi mức độ bí mật cao độ. Các đặc vụ được trao cho một thứ hóa chất không rõ mức độ độc hại. Đại sứ quán thì bị giữ cho nên thiếu thông tin; Các nhân viên cấp thấp thì chỉ có mặt ở đó để giúp các đặc vụ rời hiện trường mà không gặp rắc rối. Hành vi của vị đại sứ (Bắc Hàn tại Malaysia) có thể cho thấy ông ta không biết được thực chất của sự việc.

Các “kẻ chủ mưu” có thể đã chia xẻ âm mưu này với các “đồng nghiệp” thuộc phe bảo thủ của Nam Hàn. Một “hành động man rợ” khác của chế độ Bắc Hàn sẽ làm giảm sự chú ý đối với những khủng hoảng chính trị đang diễn ra ở Seoul. Một số người NH và những người cung cấp thông tin của họ chắc chắn có mặt ở hiện trường (báo cáo của họ gửi về Seoul, đã bị rò rỉ cho báo chí chỉ trong vài phút sau khi vụ ám sát diễn ra).
Một số nhân vật cấp cao của Trung Cộng, (không hài lòng với chế độ Bình Nhưỡng và muốn thay đổi “kẻ bất trị” đang lãnh đạo chế độ) có thể đã biết được âm mưu (do đó không có nhân viên an ninh hộ tống Kim Jong Nam và sự việc đã xảy ra bên ngoài lãnh thổ Trung Cộng).

Có nhiều khả năng có thể xẩy ra hơn hết là các “kẻ chủ mưu” đã rời khỏi BH dưới sự bảo vệ của NH hoặc thậm chí Hoa Kỳ hay Trung Cộng. Hoặc, họ có thể thích một cái chết kiểu kamikaze (tự sát) vì mục đích cao quý của mình.

Điều này giải thích lý do tại sao Kim Jong Un lại trông thảm hại và căng thẳng đến vậy tại một buổi lễ kỷ niệm ngày sinh của cha mình, sau khi nhận được một “món quà” về cái chết của anh mình như vậy.

Liệu một giả thuyết kỳ lạ như vậy có thể được chứng minh không? Hãy chú ý đến các vận động trong hệ thống lãnh đạo Bắc Hàn trong thời gian qua. Chúng ta không loại trừ khả năng Kim Jong Un, nếu ông ta thành công trong việc tìm ra sự thật, có thể tiến hành một quá trình mở để giải thích cho công luận chuyện gì thực sự đã xảy ra. Thật không may, giờ đây không ai bên ngoài BH sẽ tin lời ông ta nữa.

Georgy Bulychev là một nhà nghiên cứu độc lập đã sống và làm việc ở cả hai miền Bắc và Nam Hàn trong 40 năm với các tổ chức khác nhau, trong đó có IMEMO (Viện Kinh tế Thế giới và Quan hệ Quốc tế thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga).

NHỮNG RẮC RỐI TRONG NGÔN NGỮ ( VIỆT & MỸ )

 
                                Cô gái canada ca vọng cổ Việt Nam

Tôi tình cờ quen một anh bạn Mỹ, người Mỹ chính cống, mắt xanh mũi lõ, tên Johnson William, quê ở tiểu bang Ohio của xứ Hợp Chúng Quốc Hoa Kỳ .

Johnson đã ở Việt Nam trên mười sáu năm, chuyên nghiên cứu về dân tộc học Đông Nam Á, nói tiếng Việt khá thành thạo, phát âm theo giọng Hà Nội khá rõ, anh ta học tiếng Việt ở Đại học ngoại ngữ Hà Nội rồi làm Master of Art về văn hóa xã hội Việt Nam ở Đại học khoa học tự nhiên Sài Gòn, rành lịch sử Việt Nam, thuộc nhiều câu thơ lục bát trong Truyện Kiều của thi hào Nguyễn Du, Lục Vân Tiên của cụ Đồ Chiểu.

Y ăn mặc xuềnh xoàng, đầu tóc rối bù, chân mang một đôi giày bata cũ mèm, lưng mang một ba lô lếch thếch, sẵn sàng ăn uống nhồm nhoàm ngoài vỉa hè. Johnson có thể quanh năm suốt tháng ăn cơm với chuối thay cho bánh mì và pho-mát, xịt nước tương vào chén rồi cứ thế mà khua đũa lùa cơm vào miệng.

 

Đối với Johnson, thịt rùa, rắn, ếch, nhái, chuột đồng,… hắn xơi ngon lành. Bún riêu là món khoái khẩu của Johnson, hắn còn biết thèm hột vịt lộn ăn với rau răm chấm muối tiêu chanh. Ai có mời đi chén thịt cầy với mắm tôm, Johnson chẳng ngần ngại mà còn biết vỗ đùi đánh cái đét khen rượu đế mà nhắm với thịt chó ngon “thần sầu quỉ khốc”!!!

Chẳng biết Johnson khéo tán tỉnh thế nào (hoặc bị tán) mà vớ được một cô bé Hà thành tóc “đờ-mi gác-xông”, sinh viên ngành văn chương hẳn hoi. Ngày cưới, Johnson vận áo dài khăn đóng, dâng trầu cau và quì lạy bàn thờ tổ tiên nhà gái thành thạo làm đám thanh niên, thiếu nữ, cả lũ con nít và mấy cụ ông, cụ bà trong làng xuýt xoa, kinh ngạc, xúm đen xúm đỏ coi muốn sập nhà.

Chúng tôi ngồi cạnh nhau trên chuyến xe từ Kontum ra Huế. Tôi về thăm quê, chạp mã nội ngoại ở La Chữ và núi Ngự Bình, còn Johnson thì sau mấy tháng nghiên cứu phong tục ở miền Cao Nguyên, ra Đà nẵng rồi tiếp đi dự Festival Huế.

Đường đèo, xe chạy ngoằn nghèo, mọi người hầu như đang ngủ, yên lặng, chỉ còn Johnson và tôi mãi mê chuyện trò, trao đổi đủ thứ chuyện trên đời.

Tôi thán phục sự hiểu biết và thành thạo văn hóa Việt Nam của Johnson khi nghe hắn thỉnh thoảng chêm vô câu chuyện mấy câu ca dao, thành ngữ tiếng Việt.

Thật thú vị khi nói chuyện với một người Mỹ bằng tiếng Việt về đề tài ngôn ngữ Việt Nam (dễ chịu hơn nhiều khi nói chuyện với một người Mỹ bằng… tiếng Anh ngọng nghịu của mình).

Vậy mà Johnson vẫn lắc đầu than:

- Tiếng Việt của mấy ông rắc rối quá! Tôi học đã lâu mà vẫn còn lúng túng, nhiều lúc viết sai, nói sai lung tung cả lên. Này nhé, từ xưng hô, ăn uống, giao tiếp, … thật lắm từ khác nhau chẳng đơn giản như tiếng Mỹ của tớ, chỉ một từ you là để nói với tất cả người đối thoại, tiếng Việt thì phân biệt ông, bà, bác chú, cô dì, cậu mợ, anh, chị, em, con, cháu, mày, tao, mi tớ, cậu, thằng, con ,… rành mạch.

Tiếng Mỹ thì dùng một chữ black để chỉ tất cả những vật gì, con gì có màu đen trong khi đó tiếng Việt thì khác, ngựa đen thì gọi là ngựa ô, chó đen thì kêu là chó mực, mèo đen thì gọi là mèo mun, gà đen thì là gà quạ, bò đen là bò hóng, mực đen là mực tàu, tóc đen thì hóa thành tóc nhung hoặc tóc huyền.

Đã là màu đen rồi mà người Việt còn nhấn mạnh thêm mức độ đen như đen thủi, đen thui, rồi đen tuyền, đen thắm, tím đen, đen ngắt, đen bóng, đen sì, đen đủi, đen thẳm, đen óng, đen thùi lùi, đen kịt, đen dòn…

Còn để chỉ màu ít đen hơn thì người Việt dùng chữ đen hai lần: đen đen. Kiểu này khác với các nước, khi muốn nhấn mạnh điều gì, người ta lặp lại từ đó hai lần, tiếng Việt lặp lại hai lần lại làm giảm mức độ của từ. Ngon ngon có nghĩa là chưa ngon lắm…

Tôi cười cười:

- Thì tiếng Mỹ của ông nhiều lúc cũng rắc rối kia mà. Này nhé, người Việt nói: “Hôm qua, tôi đi chợ” thì người Mỹ lại nói “Yesterday, I went to the market”. Tiếng Anh, đi là go, nhưng đã đi (quá khứ) thì phải viết là went.

Bản thân chữ hôm qua (yesterday) đã là quá khứ rồi thì ai cũng biết đâu cần phải đổi go thành went chi cho rối mấy người học Anh văn?

Nội chuyện học thuộc lòng 154 động từ bất qui tắt của mấy ông cũng đủ làm nhiều người trên thế giới phải thi rớt lên rớt xuống.

Người Việt nói hai con chó mà chẳng cần thêm s hoặc es thành hai con chó “sờ” (two dogs) như tiếng Mỹ.

Một đứa con nít thì nói là one child là được rồi, vậy mà thêm một đứa nữa thì bắt đầu rối, chẳng phải là two childs mà thành two children.

Một con ngỗng là one goose, hai con ngỗng thì thành two geese. Vậy mà viết một con cừu là one sheep nhưng hai con cừu thì cũng là two sheep, chẳng chịu đổi gì cả?!.

Johnson vẫn không chịu thua:

 

- Văn phạm của xứ ông cũng rắc rối bỏ xừ! Xem nè, thắng và thua là hai chữ phản nghĩa chứ gì? Thua và bại là hai chữ đồng nghĩa, đúng không? Vậy mà, hai câu nói: “Ngô Quyền đánh thắng quân Nam Hán” đồng nghĩa với câu “Ngô Quyền đánh bại quân Nam Hán”? Không thể viết là “Ngô Quyền đánh thua quân Nam Hán”!!! Phải không nào?

Rồi còn, “áo ấm” tương đương với “áo lạnh”, “nín thinh” giống như “làm thinh” trong khi "ấm" và "lạnh" phản nghĩa nhau, "nín" và "làm" cũng là những động từ đối nhau.

Đến nhà ai, phải phân biệt “Kính thăm” và “Kính viếng”, thăm một người khi người đó còn sống, còn viếng ai thì người đó đã … qua đời!

Rồi ba hồi mấy ông dùng tiếng Hán như Quốc gia rồi đổi thành tiếng Nôm ra Nhà nước, trực thăng (có thể không cần chữ máy bay phía trước) thành máy bay lên thẳng (phải có chữ máy bay phía trước), Thủy quân lục chiến thì đổi là lính thủy đánh bộ, sao không gọi luôn là lính nước đánh đất??? Lễ động thổ thì không thể sửa lại là lễ động đất mặc dầu là thổ là đất?

Tôi tiếp tục “ăn miếng trả miếng”:

- Tiếng Mỹ cũng đâu có tránh khỏi. See và look cũng đều là động từ để cùng chỉ hành động xem, nhìn, ngắm, dòm nhưng oversee (quan sát, trông nom) lại ngược nghĩa overlook (bỏ sót, không nhìn thấy).

Wise man là người thông thái, uyên bác, vậy mà thay chữ man (đàn ông) thành woman (đàn bà) thì chữ wise woman thành bà phù thủy, bà đỡ, bà lang, bà thầy bói, bà đồng bóng!!!

Rồi chữ man và guy (anh chàng, gã) gần gần như nhau thì chữ wise guy thành một kẻ hợm hĩnh, khoác lác. Sao lại “park on driveways” (đậu xe trên đường nội bộ) nhưng “drive on parkways” (lái xe trên xa lộ)?

Johnson ôm bụng cười:

- Tên món ăn Việt Nam cũng lạ, miền Nam có bánh da lợn, tưởng làm bằng thịt lợn nhưng thực chất là bằng bột, có lẽ giống như các lớp da lợn, nhưng sao không gọi là bánh da heo theo từ miền Nam mà gọi theo chữ lợn miền Bắc?

Bánh bò cũng chắng có miếng thịt bò nào. Bánh tiêu thì không rắc tiêu mà lại rắc mè. Gọi rau má mà chẳng liên quan đến má hay mẹ gì cả. Bánh tét mà gói thật chặt, chẳng thể nào tét được. Bánh dày thì lại mỏng hơn bánh chưng.

Bánh chưng thì phải nấu thật lâu mới chín chứ không phải dùng cách chưng hơi hay chưng hấp. Nước lèo trong nồi hủ tiếu thì chẳng phải theo kiểu nước Lào (hay Lèo).

Trái sầu riêng thì ăn vô chẳng thấy sầu riêng hay sầu chung chi cả. Bưởi Năm Roi rất tuyệt nhưng sao đúng là năm roi? Trái vú sữa, cây dái ngựa thì thật là tượng hình.

Hi hi … Ngôn từ bây giờ cũng thế, cò đất, cò nhà,… thì chẳng dính dáng gì đến “con cò, cò bay lả, lả bay la …” cả.

Tôi cũng chẳng vừa:

- Thế cái món hot dog của mấy ông có liên quan gì đến con chó không? Món bánh mì kẹp thịt bò băm Hamburger của Mc Donald thì đâu có thịt heo (ham).

Trái thơm, trái khóm “pineapple” thì chẳng có gì liên quan đến pine (cây thông) và apple (trái táo) cả?

Vào phòng thí nghiệm sinh học, ông giáo sư bảo bắt một con “Guinea pig”, nghe qua tưởng đâu là con heo xứ Guinea (một quốc gia ở Tây Phi Châu, giáp với Senegal, Mali, Liberia, Sierra Leone và biển Bắc Đại Tây dương) nhưng ngờ đâu là một giống chuột tên là Guinea (ở Guinea không có giống chuột này!).

Đáng lý chữ football (đá banh) thì phải viết là legball chứ, bởi vì người ta đá banh bằng cả cái chân (leg) chứ đâu chỉ cái ống quyển foot từ dưới đầu gối đến trên bàn chân?

Mới đây, khi dân Pháp không chịu ủng hộ Mỹ trong vụ chiến tranh Iraq thế là mấy dân biểu Mỹ giận đòi đổi tên món khoai tây chiên French fries bằng chữ American fries thì mấy ông Tây lại ôm bụng cười chế diễu rằng món French fries không phải xuất xứ từ Pháp mà từ… Mỹ và là món ăn của dân Mỹ.

Có lẽ mấy ông Mỹ tiền bối xưa, khi làm món này đặt tên là khoai tây chiên Pháp cho nó có vẻ… ngoại cho sang, giống như bây giờ một số quán ăn Việt Nam có thực đơn lẩu Thái, bún Indonesia, bánh bao Mã Lai, cá chiên viên Singapore, hủ tiếu Nam Vang,… mặc dầu nguyên liệu và cách nấu gần như 100% của Việt Nam???

Johnson gật gù:

- Ừ, cũng đúng. Nhưng lúc đầu học tiếng Việt, tôi thấy khó quá, đã lấy 24 chữ cái A, B, C của vần La tinh rồi mà bày ra thêm a, â, ă, u, ư, ơ, d, đ,… nữa. Lại thêm kèm 5 dấu sắc (””””), huyền (`), hỏi (?), ngã (~), nặng (.) và không dấu ( ) nữa. Như le, lé, lè, lẹ, lẻ, lẽ, mỗi chữ mang một nghĩa khác nhau. Rồi phải học cách bỏ dấu ở đâu trong từ cho chính xác nữa chứ. Hòa hay là hoà. Li hay là ly? Có câu thơ về dấu này cũng hay:

Chị Huyền mang nặng ngã đau,

Sao không sắc thuốc, hỏi sao cho lành?!

Trong ngôn ngữ Việt Nam, tôi thấy nhiều chữ ghép với chữ ăn mặc dầu nó chẳng ăn nhập đến chuyện bỏ thực phẩm vào miệng, nhai và nuốt xuống gì cả. Nói ăn nhậu, ăn tiệc, ăn mừng, ăn cưới, ăn giỗ,… thì có lý nhưng sao lại ăn nằm, ăn hút, ăn tiền, ăn lương, ăn cắp, ăn mày, ăn chặn, ăn quỵt, ăn diện, ăn đòn, ăn công, ăn năn, ăn hiếp, ăn khách, ăn ảnh,…

Tôi bật cười chận ngang khi Johnson tiếp tục ghép chữ với từ ăn:

- Thì như tiếng Mỹ của ông vậy thôi. Chữ to get khó dịch gì ra hồn cả. Tôi cũng có nghĩ là khi mình chưa tìm ra động từ nào thích hợp thì dùng tạm luôn chữ to get! Khi quân đội Mỹ bắt sống được Saddam Hussein ở Iraq thì tuyên bố “We got him!”, sao không dùng động từ to catch, to caught, to force, to find, to capture, to pick up, …cho rõ nghĩa? Rồi động từ to get đi kèm các giới từ in, into, on, out, up, at-able,… thành một loạt động từ mới. Các động từ to take, to put, to be,… cũng vậy.

Johnson chuyển qua phần khác:

- Chuyện mạo từ tiếng Việt cũng làm rắc rối người nước ngoài. Người Việt nói cái bàn, cái nhà, cái gường, cái nón,… nhưng không thể nói cái chó, cái mèo mà phải là con chó, con mèo, con người,…. Đồ vật là cái, động vật là con. Bây giờ ( sau 30-4-1975 ) nhiều cô cậu thanh niên Hà Nội thay vì nói cái xe Honda Dream thì lại dùng từ con Đờ-rim, rồi tiếp là con Su (Suzuki), con A còng (@), con Tô (Toyota), con Mẹc (Mercedes),… Vợ chồng tôi có chuyện vui thế này:

Tôi quen vợ tôi, một phần vì yêu các cô gái Việt Nam, một phần cũng để trau dồi thêm tiếng Việt. Một hôm, chúng tôi ra hồ Gươm dạo chơi, tôi khen: “Con hồ này đẹp quá!”. Vợ tôi “chỉnh” liền: “Không, anh phải nói là cái hồ này đẹp quá!”,

Vậy mà đi ngang sông Tô Lịch thấy nước đen ngòm, tôi nói: “Cái sông này bẩn quá!” thì vợ tôi “sửa” ngay: “Ậy, anh phải nói là con sông này bẩn quá chứ không nói là cái sông!”. Tôi la lên: “Ồ, sao lại thế, khi là cái, khi là con, làm sao phân biệt?”.

Vợ tôi ôn tồn giải thích: “Cái gì động đậy, nhúc nhích thì gọi là con, như con sông có nước chảy, còn cái gì nằm im như cái hồ nuớc tĩnh mịch thì phải là cái hồ. Con chó, con mèo nó chạy được nên phải là con. Cái nhà, cái bàn, cái cột đèn đâu có di chuyển được nên phải là cái. Rõ chưa?”.

Lúc đó, tôi phá lên cười vì phát hiện một điều vô cùng thú vị: “À, anh hiểu rồi! Tiếng Việt thật hay. Hèn gì cái … cái của anh nó nhúc nhích lên xuống nên phải gọi là con …,còn của …em, nó nằm im một chỗ nên phải gọi là cái, cái…Ha ha …”.

Hôm ấy, tôi bị mấy cái nhéo đau điếng, nhưng bù lại, có được một đêm hạnh phúc, "tuyệt cú mèo".

 

Tôi cũng có chuyện hiểu lầm trong phát âm tiếng Mỹ như thế này. Trong một bữa tiệc cuối năm của ngành Bưu điện Hoa Kỳ (United States Postal Service, USPS), tại Dallas - Fort Worth. Vị postmaster (The chief administrator of a post office) đã hai lần tham chiến ở Việt Nam, có vợ người Phi, ông đề nghị mỗi sắc tộc mang những món ăn của nước mình, để chung vui. Ba người Việt chúng tôi làm chả ram, cơm chiên và bánh Paté chaud, và nhận phần phục vụ nước uống.

Gặp lại bà Manager người Mỹ đã đứng tuổi, tôi đến chào và lịch sự nói theo kiểu cách của người Việt: “Good evening, Madam. May I have a honour to serve you? Do you like my Coke?” (Chào bà, Tôi có thể hân hạnh phục vụ quí bà. Bà có muốn món Coke (Coca Cola)?).

Bà này trợn mắt nhìn tôi, ra vẻ ngạc nhiên, rồi lắc đầu bỏ đi. Tôi băn khoăn chẳng hiểu chuyện gì? Hôm sau, tôi đánh bạo đến hỏi bà: “I am sorry, yesterday I have found your strange look when hearing my invitation. Was there a wrong?” (Xin lỗi, hôm qua tôi thấy bà nhìn tôi kỳ lạ khi nghe lời mời của tôi. Có điều gì không ổn vậy?).

Bà mỉm cười độ lượng: “Yes, I had misunderstood yours. Today, I just find out that your pronunciation is not correct. You said “Coke” not sound like “Coke” but “Cock”. Cock is a male chicken but it also has a dirty meaning else. You should be careful when saying this word to a lady”.

(Vâng, tôi đã hiểu lầm anh. Hôm nay, tôi mới hiểu ra là anh phát âm không đúng. Anh nói chữ “Coke” mà không giống “Coke” mà thành “Cock”. Cock là con gà trống nhưng nó cũng có một nghĩa khác xấu. Anh phải cẩn thận khi nói từ này với một phụ nữ).

Johnson “gỡ gạc”:

- Hi hi… Anh bạn người Việt dẫn tôi đến thăm nhà, đến trước ngôi nhà của mình anh nói: “Đây là nhà tôi, mời ông vào chơi”, gặp vợ anh ta ra đón trước cửa, anh ta lại giới thiệu: “Đây là nhà tôi, mời ông vào chơi”.

Tôi hơi ngạc nhiên nhưng cũng không hỏi và bước vào nhà, nhà anh ta thật đẹp (vợ anh ta cũng vậy!). Tôi lịch sự muốn khen chủ nhà và nói: “Nhà anh và nhà anh thật đẹp”. Hai vợ chồng nhìn nhau cười.

Vì đi lâu ngoài đường, lại không có WC công cộng, nên tôi hỏi anh chủ nhà “Xin anh cho tôi vào cái chỗ đi toilet của "nhà anh" được không?” Hi hi … lúc đó tôi không nghĩ đến cái sự buồn cười của câu này, hôm sau nghĩ lại tôi mới thấy. Lúc ấy, vợ người bạn lại nguýt tôi: “Rõ khéo, cái nhà anh này hay nhỉ?”. Ủa, nhà tôi ở đâu đây vậy?

 

Tôi cười to kể tiếp:

- Lần đầu tiên đến Washington DC cách đây 30 năm, thật tình cờ... tôi gặp lại cô giáo Laura dạy tiếng Anh tại trại tị nạn Bataan Philippines, hơn ba mươi năm trước đây, nhờ bản tên Laura Marano lúc bấy giờ làm tại hotel (registration officer). Chúng tôi nói chuyện và hẹn gặp lại sau. Sau giờ làm Laura gọi điện thoại phòng và mời ăn tối tại nhà hàng của hotel, nói chuyện nhiều về quá khứ, cũng như hiện tại cuộc sống. Sau đó chúng tôi đi dạo quanh Đài tưởng niệm Tổng Thống Washington là một tháp Obelisk hình cây viết chỉ được xây dựng đề kỷ niệm vị Tổng thống đầu tiên của Hoa Kỳ. Nó nằm tại National Mall (Khu Tưởng niệm Quốc gia) ở thủ đô Washington DC. Hôm đó, tôi chẳng đem theo cái gì trải xuống bãi cỏ để nằm cả.

Nói với Laura, thì cô mỉm cười: “Oh, never mind. You can lie down at my top” (Ồ, không sao. Anh có thể nằm trên cái top của tôi).

 

Tiếng Anh của tôi cũng chẳng giỏi gì nên chẳng hiểu là nằm trên top là nằm ở đâu? Tôi chỉ biết top có nghĩa là đỉnh, là ở trên, như "top ten, top model hay topcoat". Vậy nằm ở trên là nằm đâu? Nằm trên đầu thì chắc là không đúng rồi, ai lại nằm trên đầu mà nói chuyện với phụ nữ. Chẳng lẽ nằm trên… mình cô này?

Trước khi đi Mỹ, tôi nghe nhiều thằng bạn cùng trại nháy mắt kháo nhau rằng, phụ nữ có lối sống…Tây phương, thích thì sẵn sàng…đi thẳng vấn đề!, chẳng hạn như "She turned to me feeling her body rub over my topcoat". “Tình cho không biếu không” mà. Vậy là… lẽ nào??? Nghĩ tới đây, tôi mới bật cười và thấy mắc cỡ trong lòng khi thấy cô này cởi áo khoác ra, trải dưới bãi cỏ và chỉ tôi nằm trên đó.

 

Tối đó, về đến nhà, tôi lặng lẽ lật từ điển Anh – Việt ra xem, mới biết thêm là top còn có nghĩa là cái áo khoác ngoài của phụ nữ. Trời ơi! tại sao cô ta không dùng "topcoat" cho mình khỏi bối rối. Ông có thấy rắc rối chữ với nghĩa.

Johnson vỗ vai tôi:

- Chút xíu nữa bạn là … hố to rồi. Ha ha … Năm ngoái, tôi có đến thăm miệt vườn Nam bộ, tôi có nghe một câu thế này mà lúc đó chẳng thế nào hiểu được: “Hôm qua, qua nói qua qua mà qua hổng qua. Hôm nay, qua hổng nói qua mà qua lại qua”…

Câu chuyện của chúng tôi còn dài. Chia tay với Johnson ở bến xe An Cựu Huế. Lững thững dọc theo con đường về chợ Đông Ba, trong đầu còn vương vấn câu chuyện rắc rối tiếng Việt với Johnson, ông già chạy xích lô lẽo đẽo theo sau:

- “Ôn nớ, ôn đi về mô khôn hè?”

Tôi gật đầu, bước lên chiếc xe cũ rích, buộc miệng:

- Có tiệm sách nào gần đây nhất, bác? Tôi muốn mua một quyển Tự điển Tiếng Việt.

Tôi bất chợt nhớ ra rằng, trong tủ sách gia đình của tôi, có nhiều loại tự điển, nhưng chưa hề có một quyển Tự điển nào Tiếng Việt cả.

XƯƠNG RỒNG SAGUARO ( Saguaro Cactus )

Xương rồng Saguaro

 

***

                       

- Beautiful Arizona – The Saguaro Cactus

- Saguaro Cactus Flowers bloom for less than 24 hours a year.

- Saguaro fruit

- 060906saguaro.m4v

- Saguaro Cactus Fruit picking 

“Officers and guests lunch under giant cactus near Fort Thomas, Arizona.” February 18, 1886 – NARA -