NHỮNG HÌNH ẢNH XƯA CỦA NỀN GIÁO DỤC NƯỚC TA

Dân tộc ta vốn "tôn sư trọng đạo",dưới chính thể nào cũng vậy. Vai trò thầy giáo luôn luôn tiêu biểu cho tầng lớp trí thức, tiên tiến được xã hội công nhận... Nghề giáo vốn là nghề cao quý nhất...Nền giáo dục thời phong kiến cũng như thời dân chủ đều thống nhất một phương châm "tiên học lễ hậu học văn" nhà trường gắn liền với gia đình, xã hội. Nhân tài phục vụ xã hội, điều hành bộ máy chính quyền đều được "ông thầy"tức là khuôn mẫu,đào tạo nên,"không thầy đố mày làm nên hay "nhất tự vi sư, bán tự vi sư ". Tiêu chuẩn đánh giá kiến thức đều thống nhất dựa vào chế độ thi cử, có học vị, cấp bậc rõ ràng.

Trong suốt thế kỷ thứ 10 đến thế kỷ 19, nền giáo dục của nước ta đã chịu ảnh hưởng của văn hóa Nho học từ Trung Quốc. Chữ Nho được dùng như loại chữ chính thống trong nhà trường, cũng như thi cử, cho mãi tới khi Pháp đô hộ nước ta.

Vào thời kỳ này, duy nhất chỉ có đàn ông được làm thầy giáo và được gọi là thầy đồ. Họ là những nhà Nho có học vấn uyên thâm, có đỗ đạt hoặc không, nhưng tựu trung đều yêu thích nghiệp "gõ đầu trẻ". 

Yêu cầu đối với thầy đồ là vô cùng khắt khe, quy củ: Họ là người phải có cuộc sống đạo đức, gương mẫu, được môn sinh và dân chúng địa phương kính trọng hết mực. 

Có điều đặc biệt là mỗi môn sinh vào thời đó chỉ có duy nhất một thầy mà thôi. Thầy đồ đóng vai trò rất lớn trong việc nuôi dạy một con người, cả về học thức lẫn lễ giáo. 

Có lẽ vì thế mà người xưa đã từng tôn xưng: "Quân, Sư, Phụ", có nghĩa là trước phải kính vua, sau là thầy và thứ ba là cha.

Cha mẹ muốn con mình theo học thầy đồ đều chuẩn bị, sắm sửa lễ vật cho đúng với lễ giáo, quy tắc của đạo Nho. Lễ vật bao gồm: cau, trầu, rượu, hương, đèn, xôi, gà để làm lễ trước bàn thờ Khổng Tử rồi mới được nhận vào học.

Chương trình học tập được chia làm 4 cấp Ấu học, Sơ học, Trung học, Cao học. Đối với học sinh thời đó: Tam tự kinh, Tứ thư, Ngũ kinh được coi là những cuốn sách gối đầu giường từ thuở còn tấm bé cho tới khi trưởng thành.

Tam tự kinh là cuốn sách dạy vỡ lòng cho trẻ con mới bắt đầu đi học. Sách gồm những câu ngắn gọn đơn giản, chỉ có 3 chữ để dễ học.

Nội dung sách bao gồm nhiều lĩnh vực, từ đạo đức, cuộc sống cho tới địa lý, lịch sử được nhà Nho Vương Ứng Lân người Trung Quốc biên soạn vào đời nhà Tống (năm 960 - 1279).

Tổ chức thi cử rất nghiêm ngặt, các cuộc thi đều được diễn ra từ cấp vùng cho tới cả nước. Ba kỳ thi Hương, thi Hội, thi Đình, để tuyển chọn người tài phục vụ đất nước. Các kỳ thi diễn ra định kỳ 3 năm một lần và đồng loạt trên cả nước. Thí sinh tập trung tại trường thi, thường là ở các tỉnh lớn, trong một khu đất rộng, bằng phẳng hàng trăm mẫu. 

Số lượng thí sinh thường rất đông, như kỳ thi Hương năm 1894, có tới 11.000 học trò từ khắp nơi về dự thi tại trường thi ở Nam Định.

Trường đại học đầu tiên của nước ta chính là Quốc Tử Giám ở Hà Nội,  được xây dựng vào năm 1076, thuộc đời nhà Lý. Người đầu tiên giữ chức Tu nghiệp Quốc Tử Giám chính là thầy đồ, nhà nho nổi tiếng Chu Văn An.

Ngược dòng lịch sử, chúng ta tìm hiểu đôi chút về nền khoa cử Việt Nam thời xưa:

Nói đến chế độ khoa cử ở nước ta thì phải tính đến một chặng đường dài mười thế kỷ (thứ XI đến XX) đã diễn ra dưới thời phong kiến mà khoa mở đầu là năm Ất Mão (1075) đời Lý và khoa kết thúc vào năm Kỷ Mùi (1919) đời Khải Định

Khoa cử thời phong kiến gồm ba kỳ thi quan trọng bậc nhất được coi như ba cửa ải lớn để bước tới các bậc thang quan chức đầy danh vọng của các nho sĩ. Đó là thi Hương( Hương thí), thi Hội(Hội thí) và thi Đình(Đình thí).

1. THI HƯƠNG

Cuộc thi được tổ chức tại các trường nhiều nơi (từ Hương do nghĩa khu vực quê hương của người thi). Nhưng không phải tỉnh nào cũng được tổ chức thi Hương. Trường thi chia ra làm nhiều vùng. Ba bốn trấn hoặc tỉnh cùng thi ở một nơi, thí dụ trường Nam là tập trung thí sinh ở các tỉnh chung quanh Nam Định, trường Hà các tỉnh chung quanh Hà Nội v.v. Số thí sinh mỗi khoa có đến hàng nghìn người.

Theo quy định từ năm 1434, thi Hương có 4 kỳ.

– Kỳ I: Kinh nghĩa, thư nghĩa;(hỏi ý nghiã trong Tứ thư, Ngũ kinh để xem học                lực có thâm viễn)

– Kỳ II: Chiếu (là lời vua ban cho thần dân hiểu biết hiệu lệnh), 
            Chế (là lời vua ban khen), 
            Biểu (là lời thần dân bầy tỏ lên vua điều gì hay chúc mừng)

– Kỳ III: Thơ phú; (để thử tài ứng đối)

– Kỳ IV: Văn sách.(hỏi thuật trị nước cổ (Nghiêu, Thuấn) và kim (thời vụ, kinh                tế) để xét kiến thức)

Thi qua 3 kỳ thì đỗ Tú Tài (trước 1828 gọi là Sinh đồ) - tên dân gian là ông Đồ, ông Tú. Thường mỗi khoa đỗ 72 người. Tuy có tiếng thi đỗ nhưng thường không được bổ dụng. Nhiều người thi đi thi lại nhiều lần để cố đạt cho được học vị Cử nhân. Lần thứ nhất đỗ gọi là "ông Tú", lần thứ hai vẫn đỗ Tú tài thì gọi là "ông Kép", lần thứ 3 vẫn thế thì gọi là "ông Mền".

Thi qua cả 4 kỳ thì đỗ Cử Nhân (trước 1828 gọi là Hương cống) - ông Cống, ông Cử. Mỗi khoa đỗ 32 người, được bổ dụng làm quan ở các cơ quan cấp tỉnh, cấp trung ương, hoặc được đi làm quan các huyện, sau dần dần mới lên các chức vụ cao hơn.

Người đỗ đầu gọi là Giải Nguyên.

2.THI HỘI

Thi Hội là khoa thi 3 năm một lần ở cấp trung ương do bộ Lễ tổ chức. Từ đời Lê Thánh Tông thi Hương được tổ chức vào các năm Tý, Ngọ, Mão, Dậu và thi Hội vào năm sau Sửu, Mùi, Thìn, Tuất (dựa theo quy định thi cử của Trung Quốc). Khoa thi này được gọi là "Hội thi cử nhân" hoặc "Hội thi cống sĩ" (các cử nhân, cống sĩ, tức là người đã đỗ thi Hương ở các địa phương, tụ hội lại ở kinh đô để thi) do đó gọi là thi Hội.

Trước năm 1442 thí sinh đỗ cả 4 kỳ được công nhận là trúng cách thi Hội, nhưng không có học vị gì. Nếu không tiếp tục thi Đình thì vẫn chỉ có học vị hương cống hoặc cử nhân. Chỉ sau khi thi Đình, người trúng cách thi Hội mới được xếp loại đỗ và mới được công nhận là có học vị các loại tiến sĩ. Từ năm 1442 thí sinh đỗ thi Hội mới có học vị Tiến sĩ (tức Thái học sinh - tên dân gian là ông Nghè).

Người đỗ đầu gọi là Hội Nguyên.

3.THI ĐÌNH

Kỳ thi cao nhất là thi Đình tổ chức tại sân đình nhà vua. Nơi thi là một cái nghè lớn, nên sau này người ta thường gọi các vị vào thi là các ông nghè. Nhà vua trực tiếp ra đề thi, và sau khi hội đồng giám khảo hoàn thành việc chấm bài, cân nhắc điểm sổ, chính nhà vua tự tay phê lấy đỗ.

Người đỗ đầu gọi là Đình Nguyên.

Theo số điểm, người đỗ được xếp vào 3 hạng gọi là Tam Giáp:

• Bậc 3: Đỗ Tiến Sĩ Đệ Tam Giáp (Đồng tiến sĩ xuất thân - tên dân gian là ông Tiến Sĩ)
• Bậc 2: Đỗ Tiến Sĩ Đệ Nhị Giáp (Tiến sĩ xuất thân, Hoàng Giáp - ông Hoàng)
• Bậc 1: Đỗ Tiến Sĩ Đệ Nhất Giáp (Tiến sĩ cập đệ - gồm 3 thí sinh đỗ cao nhất gọi là Tam khôi: Đỗ hạng ba là Thám Hoa(ông Thám), hạng nhì là Bảng Nhãn (ông Bảng), đỗ đầu là Trạng Nguyên (ông Trạng)

Trong nhiều thế kỷ, dân ta chỉ dựa trên nền triết lý Khổng Mạnh để giáo dục, tổ chức gia đình và xã hội theo sách thánh hiền, học hành thi cử theo lối từ chương, thìếu tính chất khoa học và tất cả đều dựa trên chữ nghĩa...xử dụng chữ nho trong giảng dạy và thi cử... 

Nhưng trong thời kỳ thực dân Pháp đô hộ nước ta, ngôn ngữ giảng dạy trong các trường học chuyển thành chữ quốc ngữ và Pháp ngữ, cùng với sự cải cách quan trọng nhất trong nền giáo dục, họ đã áp dụng các bộ môn khoa học trong chương trình cho các cấp từ tiểu học đến đại học...cho mãi về sau nầy có thêm nhiều nền văn hóa văn minh của các nước trên thế giới.v.v... 

 

                                        Thầy đồ và học trò 



Thầy đồ không chỉ thông hiểu chữ nghĩa, mà còn là người hiểu biết rộng và được tôn trọng trong xã hội. Vào thời kỳ này, chỉ có duy nhất đàn ông được trở thành thầy đồ. 

Trường không do triều đình mở ra mà được dựng ngay trong khuôn viên nhà thầy giáo hoặc trong các đình làng, tùy vào hoàn cảnh mỗi nơi. 

    
Từ thời Lê (1428 – 1528), đã đặt ra ba kỳ thi Hương, thi Hội, thi Đình để tuyển chọn người tài phục vụ đất nước. Các kỳ thi diễn ra 3 năm 1 lần

  
Thể thức thi cử tập trung và nghiêm ngặt, các cuộc thi đều được diễn ra từ cấp vùng cho tới cả nước.
  
               Quang cảnh trường thi ở Nam Định, khoa thi năm Nhâm Tý (1912)

 
Trong thời kỳ thực dân Pháp đô hộ nước ta, ngôn ngữ giảng dạy trong các trường học chuyển thành chữ quốc ngữ


                                        Lớp học tiếng Pháp

                                                  Trường tỉnh

                                  Học trò của một trường trung học

                                         Một lớp học môn toán

                                                       Một lớp cơ thể học

                                                  Giờ hóa học

                                                   Giờ học vạn vật 

                                            Giờ thể thao trường làng

                                                   Giờ lịch sử 

                                         Giờ thể thao trường tỉnh

HÌNH ẢNH SÀI GÒN THỜI XƯA

TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC BẦU CỬ ĐỨC GIÁO HOÀNG

Cuộc bầu cử Đức Giáo Hoàng sẽ diễn ra một nơi dành riêng, kín đáo để tránh sự tò mò hay bình luận không đúng đắn trong giới truyền thông đồng thời cũng để tránh những áp lực từ bên ngoài gây tác động không tốt cho cuộc bầu cử như đã từng xẩy ra trong quá khứ.

Biến cố Đức Giáo Hoàng từ chức đã gây nhiều xúc động trên toàn thế giới và ngay sau đó việc bầu Đức Giáo Hoàng cũng được nhiều người quan tâm theo dõi. Thể thức bầu cử Đức Giáo Hoàng sẽ diễn tiến ra sao đó là điều khá nhiều người thắc mắc. Sau đây xin được trình bầy tóm tắt những qui định cho việc bầu cử này đã được Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô II ban hành ngày 22 tháng 2 năm 1996 trong Tông Hiến Universi Dominici Gregis (UDG).

Khi các Hồng Y trên khắp thế giới đã tề tựu về Rôma, Hồng Y Đoàn bắt đầu các buổi họp khoáng đại dưới sự chủ tọa của Trưởng Hồng Y Đoàn. Các Hồng Y nhận bản Tông Hiến Universi Dominici Gregis. Phần liên quan đến tòa giáo hoàng trống ngôi sẽ được đọc lên. Tiếp đó lần lượt từng vị tuyên thệ tuân thủ những chỉ thị của Tông Hiến và tuyệt đối giữ bí mật về tất cả mọi sự việc liên quan đến cuộc bầu cử Giáo Hoàng (x. UDG 12).

TIẾN TRÌNH CHUẨN BỊ BẦU CỬ

Ngay khi Giáo Hoàng tiền nhiệm vừa qua đời hoặc từ chức , các Đức Hồng Y đã được triệu tập về Roma để tham gia vào viêc quản trị Giáo Hội (x.UDG 12). Theo Tông Hiến Universi Dominici Gregis thì chỉ có những vị nào dưới 80 tuổi vào ngày Đức Giáo Hoàng qua đời mới có quyền tham gia Mật Nghị (Conclave) bầu Đức Giáo Hoàng mới (x. UDG 33). Ngoài ra các hồng y cũng tìm hiểu quan điểm của nhau để giúp chọn ra người xứng đáng trở thành giáo hoàng. Giới quan sát cho rằng các hồng y muốn bầu ra giáo hoàng trước Tuần Thánh. Tất cả các hồng y toàn thế giới đều tham dự cuộc họp tiền mật nghị do Niên trưởng hồng y đoàn chủ tọa. Tuy nhiên chỉ 115 vị hồng y dưới 80 tuổi được bước vào nhà nguyện Sixtina để tiến hành mật nghị bầu giáo hoàng. 

Các vị này chờ đợi các Hồng Y khác từ các nơi về trong 15 ngày tròn, kể từ khi Đức Giáo Hoàng qua đời. Tuy nhiên Hồng Y Đoàn có quyền kéo dài thêm vài ngày nữa nếu có những lý do nghiêm trọng, nhưng sẽ không quá 20 ngày. (x.UDG 37)

Theo Tông Hiến thì con số các Hồng Y đi bầu sẽ không vượt quá 120 vị.

Mật nghị bầu Đức Giáo Hoàng sẽ diễn ra bên trong lãnh thổ của Vatican trong những khu vực và tòa nhà đã được ấn định dành riêng cho việc này (x.UDG 41) 

Trước đây, các Hồng Y được quyền bầu phiếu cư trú tại Điện Giáo Hoàng nối liền với Nguyện Đường Sixtina, nơi diễn ra cuộc bầu cử. Mỗi lần có cuộc bầu cử, Điện Giáo Hoàng đã được sắp xếp lại biến thành nơi ăn, ở, ngủ, nghỉ cho các Hồng Y trong suốt thời gian diễn ra cuộc bầu cử, hoàn toàn thiếu tiện nghi. Vì trong lịch sử đã có những cuộc bầu giáo hoàng phải mất gần 3 năm mới xong nên Đức Giáo Hoàng Gregory X khi lên ngôi đã thiết lập Cơ Mật Viện hay Mật Nghị 

(nguyên ngữ La tinh là cum-clave,"với chìa khóa") vào năm 1274 và ra chỉ thị các cuộc bầu Giáo Hoàng phải được tổ chức tại một nơi đóng kín nghiêm ngặt, và các vị hồng y phải sống trong điều kiện ăn ở tương đối không thoải mái để không thể kéo dài lâu ngày cuộc bầu cử được.

Đức Gioan Phaolô II trong Tông Hiến UDG đã cải tổ lại việc này và quyết định từ nay các Hồng Y sẽ cư ngụ tại tòa nhà Domus Sanctae Marthae đầy đủ tiện nghi hơn (x. UDG 42), cách Nguyện Đường Sixtina chừng hơn 300m (350 yards). Tòa nhà hai tầng này có 106 phòng (gồm phòng làm việc, phòng ngủ, phòng tắm) và 22 phòng đơn. Có hai cách đi từ Domus Sanctae Marthae tới Nguyện Đường Sixtina: Đi bộ ngang qua Đền Thánh Phêrô, rồi dùng thang máy lên Nguyện Đường Sixtina hoặc ngồi xe buýt thẳng tới nguyện đường.

Một điều rất được nhấn mạnh trong Tông Hiến là tính bảo mật nghiêm ngặt của Mật Nghị (x.UDG 43) Kể từ lúc ấn định việc bắt đầu cuộc bầu cử cho đến lúc có Đức Giáo Hoàng mới tòa nhà Domus Sanctae Marthae và nhà nguyện Sixtina phải được đóng kín và canh giữ nghiêm ngặt cho đến khi bầu cử hoàn tất. Cách riêng, cũng cần nhờ các chuyên viên đáng tin cậy để bảo đảm rằng không có các thiết bị thu âm, truyền thanh và truyền hình được lắp đặt ở những nơi kể trên, đặc biệt là Nhà nguyện Sixtina, nơi sẽ diễn ra các vòng bầu phiếu. Những ai vi phạm sẽ bị nghiêm phạt theo quyết định của Đức Giáo Hoàng tương lai (x.UDG 55). Cả khu vực Vatican cũng phải được tổ chức để bảo đảm bí mật cũng như diễn tiến bầu cử được dễ dàng. Đặc biệt là không để cho bất cứ ai tiếp cận với các Hồng Y cử tri khi các ngài di chuyển từ tòa nhà Domus Sanctae Marthae đến Điện Giáo Hoàng.

Những lần bầu cử trước đây, các Đức Hồng Y cử tri cư trú tại Điện Giáo Hoàng nối liền với Nguyện Đường Sixtina, nên không phải đi ra ngoài sân trống. Lần bầu cử Giáo Hoàng đã qua, là lần đầu tiên mỗi ngày các Hồng Y phải đi lại vài chuyến băng ngang qua khoảng trống từ tòa nhà cư trú đến nơi bầu cử. Do đó để được bảo mật tuyệt đối, luật lệ càng nghiêm ngặt hơn nhằm đối phó với các kỹ thuật truyền tin tân kỳ hiện nay, như điện thoại cầm tay và các máy móc thu thanh thu hình tối tân khác.

Trong suốt thời gian diễn ra cuộc bầu cử Các Đức Hồng Y, sẽ không có bất cứ một tiếp xúc trực tiếp hay gián tiếp nào với thế giới bên ngoài, sẽ không liên lạc thư từ, điện thoại hay bằng những phương tiện truyền thông khác với những nguời ngoài khuôn khổ nơi diễn ra cuộc bầu cử, trừ những chuyện đặc biệt khẩn cấp phải đựợc chuẩn nhận bởi Đức Hồng Y Thị Thần và 3 Hồng Y phụ tá (x. UDG 44). Mọi phương tiện truyền thông hoàn toàn giới hạn. Các Đức Hồng Y sẽ không được xem báo hay tạp chí, không nghe radio hay xem truyền hình, không điện thoại hoặc điện thư, không gửi hoặc nhận thư tín từ bên ngoài thành phố Vatican (x.UDG57).

Trong thời gian bầu cử, một số người cần thiết khác được phép phụ giúp các Hồng Y. Tất cả đều cư ngụ chung tại toà nhà Domus Sanctae Marthae, và đều phải tuyên thệ tuyệt đối giữ bí mật về mọi việc xảy ra trong tiến trình cuộc bầu cử. Nếu vi phạm tính bí mật bằng lời nói, chữ viết hay dấu hiệu hay bằng cách nào khác sẽ bị vạ tuyệt thông tiền kết, dành riêng cho Tòa Thánh (x. UDG 58).

Các vị gồm có:
Thư ký Hồng Y Đoàn cũng là Thư ký cuộc bầu cử;
Trưởng Lễ Nghi Phụng Vụ của Đức Giáo Hoàng và hai phụ tá;
Hai tu sĩ phụ trách phòng thánh của Nhà Nguyện Giáo Hoàng;
Một Giáo sĩ phụ tá cho Trưởng Hồng Y Đoàn;
Vài Linh mục nói nhiều thứ tiếng lo việc Giải tội;
Hai Bác sĩ Y Khoa sẵn sàng cho những trường hợp cấp cứu;
Một số nhân viên lo việc nội trợ và ăn uống. (x.UDG 46)

THỂ THỨC BẦU CỬ

Theo Giáo Luật, các Đức Hồng Y có thể bầu cho bất cứ một người nam Công giáo nào cũng được, với điều kiện là người được bầu cũng phải là hoặc sẽ trở thành Giám mục nếu ông chưa được phong chức từ trước ( x.Giáo Luật 332 § 1). Tuy nhiên trong thực tế, các Hồng Y chỉ quan tâm đặc biệt và chỉ bầu cho một trong các vị có mặt trong Hồng Y Đoàn. Đức Giáo Hoàng Urbano VI được coi là vị Giáo Hoàng cuối cùng không phải là Hồng Y. Hiện tại không có Hồng Y nào dưới 80 tuổi mà chưa là Giám mục.

Vòng bầu phiếu thứ nhất

Cuộc bầu cử chính thức bắt đầu bằng một Thánh Lễ trọng thể "Pro eligendo Papa" vào buổi sáng tại Đền Thánh Phêrô. Sau đó buổi chiều các Hồng Y tụ họp tại nhà nguyện Pauline của Điện Giáo Hoàng trong cuộc rước trọng thể đến Nhà Nguyện Sixtina, và nơi đây một lần nữa các ngài đặt tay lên Sách Thánh long trọng tuyên thệ tuân theo đúng các chỉ thị của Tông Hiến, tôn trọng kết qủa bầu cử, bênh vực và bảo vệ quyền lợi Giáo Hội, và đặc biệt "tuyệt đối giữ bí mật về tất cả mọi sự việc liên quan đến cuộc bầu cử Đức Giáo Hoàng". 

Tiếp theo vào buổi chiều, các Hồng Y ngồi vào ghế được kê chung quanh các bức tường của nguyện đường, và vòng bầu phiếu lần thứ nhất bắt đầu và chỉ có một vòng bỏ phiếu trong ngày đầu tiên mà thôi.

Lịch sử của Giáo Hội trong 9 thế kỷ qua, có 3 cách bỏ phiếu đã từng được áp dụng: 
– Thể thức bỏ phiếu thứ nhất là "per acclamationem" (tung hô) trong đó một vị hồng y có thế giá bộc phát xướng tên của vị mà mình muốn bầu Giáo Hoàng và tất cả đồng loạt tung hô biểu lộ sự đồng tình. 
– Thể thức thứ hai là “per compromissum” (ủy quyền) trong đó các vị Hồng Y ủy quyền cho một ủy ban gồm tối thiểu là 9 vị Hồng Y và tối đa là 15 vị Hồng Y, và hứa tuân phục kết quả do ủy ban này chọn ra. Trong thực tế, từ cuối thế kỷ thứ 14 đến nay, cả hai cách này đều không còn được áp dụng. 
Tông hiến "Universi Dominici Gregis" quy định chỉ có một cách bầu duy nhất là bỏ phiếu kín "per scrutinium" (x. UDG 62).

* Thủ tục bầu phiếu sẽ diễn ra gồm ba giai đoạn : 

1. Tiền bầu phiếu: bốc thăm để chọn ra 3 vị giám sát, 3 vị thu phiếu các Hồng Y đau yếu, 3 vị kiểm phiếu (x.UDG 64). 

2. Bầu phiếu: bỏ lá phiếu vào bình đựng, trộn lẫn các phiếu bầu, mở phiếu bầu.
(x.UDG 66) 

3. Hậu bầu phiếu: Tính phiếu để đắc cử, kiểm tra lại các phiếu, đốt phiếu bầu (x.UDG 70).

Các Đức Hồng Y được trao phiếu bầu cử, trong đó có ghi hàng chữ tiếng Latinh "Eligo in summum Pontificem", có nghĩa là "Tôi xin bầu lên chức vị Giáo Hoàng". Các Hồng Y viết vào phiếu bầu tên người mà mình muốn bầu, gấp lại làm tư, giơ cao phiếu bầu và lần lượt từng vị tiến lên đọc to lời thề như sau : "Tôi xin Chúa Kitô, Đấng sẽ phán xét tôi, làm chứng là tôi bầu cho người mà trước mặt Chúa, tôi xét là đáng được bầu". Sau đó đặt phiếu bầu của mình vào một bình lớn có khay che để trên bàn thờ. Sau khi tất cả các Đức Hồng Y đã bỏ phiếu vào bình. Một vị giám sát sẽ lắc bình nhiều lần để trộn lẫn các phiếu. Rồi sau đó một vị khác sẽ kiểm từng phiếu một. Từng phiếu bầu được lần lượt mở ra và đọc lớn tên người được ghi trên phiếu bầu để các Hồng Y cùng theo dõi kết qủa. Nếu tên vị nào được hai phần ba tổng số phiếu bầu, vị đó được đắc cử Giáo Hoàng.

Nếu trong ngày đầu tiên, có vị nào được 2 phần 3 số phiếu hay hơn, tức là 77 phiếu hay hơn nữa, thì cuộc bầu cử kết thúc. Nếu không, cuộc bầu cử sẽ kéo dài sang các ngày tiếp theo. Trong các ngày tiếp theo, mỗi ngày Hồng Y Đoàn sẽ có 4 vòng bỏ phiếu, hai vòng buổi sáng và hai vòng buổi chiều. Cuộc bầu cử chấm dứt tức khắc khi có vị nào được 2 phần 3 số phiếu hay hơn. 

Đức Hồng Y Thị Thần sẽ viết báo cáo về các buổi bầu phiếu cũng như các kết quả. Báo cáo này cần được 3 hồng y phụ tá chuẩn nhận. Bản này sẽ được trình cho Đức Giáo Hoàng và lưu vào văn khố (x. UDG 71).

Từ vòng bầu phiếu thứ hai

Ngày đầu tiên của cuộc bầu cử nếu không có vị nào đắc cử trong vòng bầu phiếu thứ nhất, cuộc bầu cử được tiếp tục ngày hôm sau. Mỗi ngày, bầu hai lần buổi sáng và hai lần buổi chiều. Cứ sau mỗi hai vòng bầu cử, tất cả các phiếu bầu và giấy tờ ghi chép đều phải đốt bỏ. Các phiếu bầu được tẩm chất hóa học khi đốt khói ra màu đen, dấu hiệu cho thế giới bên ngoài biết là chưa bầu được Giáo Hoàng.

 

Sau 3 ngày bầu cử, nếu chưa bầu đựơc ai làm Giáo Hoàng, các Hồng Y có thể quyết định nghỉ một ngày để cầu nguyện, bàn thảo và nghe một giáo huấn ngắn của vị Niên Trưởng Hồng Y đẳng Phó Tế trước khi tiếp tục cuộc bầu cử (x. UDG74). Sau đó cứ sau mỗi 7 vòng bầu cử, lại có thể tạm nghỉ để cầu nguyện, trao đổi và nghe giáo huấn lần lượt của Niên Truởng Hồng Y đẳng Linh Mục rồi Niên Trưởng Hồng Y đẳng Giám mục. Sau vòng bầu phiếu thứ 30, nếu vẫn chưa có vị nào đủ 2/3 số phiếu đòi hỏi, Đức Hồng Y Thị Thần sẽ mời các Hồng Y phát biểu cách tiến hành bầu cử. Tùy theo quyết định của các Hồng y – với đa số tương đối – mà có thể tiếp tục bầu như trước hoặc để đắc cử chỉ cần đa số tuyệt đối hay theo cách giữ lại hai vị nhiều phiếu nhất ở vòng 30 làm ứng viên cho vòng bầu thứ 31. Kể từ vòng thứ 31, có thể chỉ cần đa số tuyệt đối hay đa số qúa bán là được đắc cử Giáo Hoàng (x. UDG 75).

Cuộc bầu cử cứ tiếp tục cho tới khi bầu được Giáo Hoàng mới. Không có giới hạn thời gian bầu cử là bao lâu, và cũng không giới hạn số vòng bầu cử là bao nhiêu. Tuy nhiên trên thực tế, cuộc bầu cử chỉ cần vài ngày là các Hồng Y bầu được Giáo Hoàng mới. Từ năm 1831 đến nay, chưa có cuộc bầu cử Giáo Hoàng nào kéo dài hơn 4 ngày.

ĐỨC GIÁO HOÀNG MỚI

Khi có một vị đã đạt được số phiếu bầu cần thiết, ngài sẽ được vị Niên Trưởng Hồng Y Đoàn hỏi : Ngài có chấp nhận cuộc bầu cử theo giáo luật đặt ngài làm Giáo Hoàng không? Và ngay sau khi ngài trả lời ưng thuận thì ngài sẽ được hỏi : Ngài lấy danh hiệu Giáo Hoàng là gì ? Việc đặt danh hiệu Giáo Hoàng là truyền thống bắt đầu có từ thế kỷ thứ X.

Nếu vị được đắc cử đã là Giám Mục thì ngay lập tức ngài trở thành Giám Mục Giáo Phận Rôma, là Giáo Hoàng đứng đầu Giáo Hội Công Giáo hoàn cầu và là thủ lãnh của Giám mục Đoàn toàn thế giới (x. Giáo Luật 331).

Nếu người đắc cử chưa có chức Giám Mục thì ngài sẽ được tấn phong ngay (x.UDG 88). Vị Niên Trưởng Hồng Y Đoàn sẽ đảm nhận việc phong chức cho vị đắc cử Giáo Hoàng. Mật nghị kết thúc ngay khi vị tân Giáo Hoàng chấp thuận việc bầu cử ngài.

Theo truyền thống, dấu hiệu đầu tiên cho thế giới bên ngoài biết đã bầu được Giáo Hoàng mới, đó là cho khói trắng bốc lên từ ống khói Nguyện Đường Sixtina do việc đốt các phiếu bầu và các giấy tờ ghi chép vòng bầu cuối cùng có tẩm chất hóa học tạo thành khói trắng. Lần này thì khói trắng sẽ bốc lên kèm theo chuông báo. Vì lần trước khi bầu được Đức Giáo Hoàng khói trắng lại có màu xám khiến giáo dân đứng ngoài không phân biệt được. Tiếp theo, các Hồng Y lần lượt tiến lên chúc mừng và hứa vâng phục Đức Giáo Hoàng mới.

Từ ban công tiền đình Vatican Basilica, Niên trưởng Hồng Y đẳng Phó Tế (hiện nay là Đức Hồng Y Jorge Arturo Medina Estévez) công bố với thế giới bằng tiếng Latinh "Habemus Papam", nghĩa là "Chúng ta có Giáo Hoàng", và tuyên bố danh hiệu của vị tân Giáo Hoàng. Đức Tân Giáo Hoàng xuất hiện trên ban công ban huấn từ và phép lành cho thành Roma và Thế Giới "Urbi et Orbi".

Sau nghi lễ nhậm chức long trọng của Đức Tân Giáo Hoàng, vào thời điểm thích hợp, Ngài sẽ đến nhận nhiệm sở tại Vương Cung Thánh Đường Thánh Gioan Lateranô là Nhà Thờ Chánh Tòa Giáo Phận Rôma.